kentriki

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ανορεξία μια ‘‘καμουφλαρισμένη’’ ασθένεια.

anoorexiaΤα πρώτα συμπτώματα της ανορεξίας μπορεί να σας ξεγελάσουν και να νομίζετε ότι όλα πάνε καλά. Αρχικά, κυριαρχεί μία αίσθηση υπερδιέγερσης, μία κεκτημένη αισιοδοξία και μία διάχυτη ικανοποίηση για την εύρεση ‘‘λύσης’’ στο πρόβλημα της κακοδιαθεσίας και της χαμηλής αυτοεκτίμησης. Όμως, σιγά-σιγά, η ασθένεια βγάζει προς τα έξω τον ‘‘κακό εαυτό’’ της: αίσθημα αδυναμίας, τάση απομόνωσης, κυκλοθυμία, εσωστρέφεια και βέβαια προβλήματα υγείας.
Ανακαλύψτε λοιπόν ποια είναι τα σημάδια που θα πρέπει να σας προϊδεάσουν για να δράσετε άμεσα και να προσφέρετε πραγματική βοήθεια στα αγαπημένα σας πρόσωπα που το έχουν ανάγκη.
 
Τα πρώτα συμπτώματα περνάνε απαρατήρητα
 
‘‘Πώς είναι δυνατόν να μην είχα καταλάβει αυτό που συνέβαινε μπροστά στα μάτια μου;’’ Είναι πολλές οι μητέρες, όπως η κ. Νικολέτα –της οποίας την ιστορία θα παρακολουθήσουμε αναλυτικά- που κάνουν αυτή την ερώτηση στον εαυτό τους, όταν συνειδητοποιούν ότι το παιδί τους υποφέρει από ανορεξία. Πρόκειται πράγματι για μία ασθένεια που αναγνωρίζεται πολύ δύσκολα. Αν και μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, η πιο επικίνδυνη περίοδος είναι αυτή της εφηβείας, κατά την οποία εμφανίζεται συχνά μία δυσαρέσκεια σχετική με το σώμα και το βάρος.
 
Πολλές φορές, τα πρώτα συμπτώματα αυτής της ασθένειας περνάνε απαρατήρητα, γιατί στην αρχή ο έφηβος που υποφέρει από ανορεξία, διακατέχεται από μία απίστευτη ενέργεια, οπότε μοιάζει να είναι καλά. Καθότι κυριαρχείται από μια αίσθηση υπερδιέγερσης, πιστεύει ότι έχει βρει τη λύση στην κακοδιαθεσία του και στην έλλειψη αυτοεκτίμησης: είναι σε θέση να ελέγχει το βάρος του και η διάθεσή του να κάνει να αισθάνεται δυνατός και ξεχωριστός και του χαρίζει την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να κρατήσει υπό έλεγχο ό,τι τον περιτριγυρίζει. Ακόμα, παρά το γεγονός ότι τρώει με το σταγονόμετρο, καταφέρνει να μελετάει, να πηγαίνει στο γυμναστήριο και να ξενυχτάει με την παρέα του, όντας πάντα σε τέλεια φόρμα.
 
Θύματα οι υπάκουες και τελειομανείς κοπέλες
 
Η ανορεξία είναι μια ασθένεια που πλήττει περισσότερο τις νεαρές κοπέλες και παρουσιάζεται συνήθως σε περιόδους κρίσης ταυτότητας. Όπως, συμβαίνει για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της εφηβείας ή μετά από ένα τραυματικό επεισόδιο (έναν τσακωμό, ένα χωρισμό). Όμως, δεν συμβαίνει από τη μια μέρα στην άλλη: έχει βαθιές ρίζες. Σε γενικές γραμμές, από μικρές, οι ανορεκτικές κοπέλες είναι τελειομανείς και υπάκουες σε ακραίο βαθμό, και τα πηγαίνουν πολύ καλά στο σχολείο: ακόμα, θέλουν να είναι πρώτες με ό,τι καταπιάνονται (αποφεύγοντας ωστόσο τις δραστηριότητες στις οποίες δεν καταφέρνουν να ξεχωρίζουν) γιατί έχουν χαμηλή εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους, και λένε σχεδόν πάντα ‘‘ναι’’, χωρίς ποτέ να αντιδρούν ή να παραπονιούνται, γιατί δεν πιστεύουν ότι έχει αξία η γνώμη τους. Και όπως και στην περίπτωση της Σόνιας, πρόκειται για κοπέλες φαινομενικά ‘‘τέλειες’’.
 
Έτσι, οι γονείς τους έχοντας συνηθίσει να μην ανησυχούν για εκείνες, τείνουν να μη δίνουν σημασία στα καμπανάκια συναγερμού που αποκαλύπτουν το πρόβλημα, και πιστεύουν στα ψέματα που τους λένε. Γιατί να υποπτευθούν άλλωστε ότι μία υπέρ-αξιόπιστη κοπέλα ψεύδεται όταν λέει ότι έχει φάει το φαγητό της; Όμως, με το πέρασμα του χρόνου, το πρόβλημα αρχίζει να γίνεται πιο εμφανές. Γιατί η κοπέλα που υποφέρει από ανορεξία, συνεχίζει να αδυνατίζει, και όχι μόνο. Αρχίζει να εμφανίζει ξαφνικές αλλαγές στη διάθεσή της (συνήθως συνδέονται με τις διακυμάνσεις της ζυγαριάς), απομονώνεται, χάνει το ενδιαφέρον της για τη ζωή, σκέφτεται μόνο το φαγητό και τρέμει μήπως παχύνει.
 
Μια πραγματική ιστορία
 
‘‘Ντροπαλή και τελειομανής, γλυκιά και υπάκουη: η κόρη δεν μου είχε προξενήσει ποτέ κανένα πρόβλημα’’, αφηγείται την προσωπική της ιστορία η κ. Νικολέτα. ‘‘Τουλάχιστον όχι μέχρι πριν από ένα χρόνο. Τότε, επιστρέφοντας από ένα ταξίδι για σπουδές στην Αγγλία, συνειδητοποίησε ότι είχε πάρει μερικά κιλά και άρχισε αμέσως δίαιτα. Τίποτα το περίεργο: κι εγώ είχα αρχίσει στα 17 μου να προσέχω τη σιλουέτα μου. Όπως συνέβαινε κάθε φορά που έβαζε ένα στόχο, έτσι και αυτή τη φορά τον πέτυχε: μέσα σε λίγες βδομάδες, κατάφερε να ξαναβρεί τη φόρμα της. Και φυσικά, εγώ και ο σύζυγός μου της δώσαμε συγχαρητήρια! Όμως, η Σόνια συνέχισε να αδυνατίζει, Κι εγώ δεν έδινα πραγματική σημασία σε αυτό που συνέβαινε μπροστά στα μάτια μου. Εκείνη την περίοδο, εργαζόμουν από το πρωί ως το βράδυ. Όταν επέστρεφα στο σπίτι μου, μου έλεγε ότι δεν είχε ιδιαίτερη όρεξη (Έφαγα πολύ το μεσημέρι’’), ή ότι είχε ήδη δειπνήσει. Από την άλλη μεριά, τα τρόφιμα στο ψυγείο πράγματι εξαφανίζονταν, εκείνη ήταν γεμάτη ενέργεια και, καθότι ντυνόταν με πολλά ρούχα το ένα πάνω στο άλλο, δεν φαινόταν πολύ αδύνατη. Κι έπειτα γενικά δεν μου έλεγε ψέματα… Έτσι, δεν είχα υποψιαστεί τίποτα για ένα μήνα.
 
Όμως, ένα βράδυ έχασα τη γη κάτω από τα πόδια μου. Η Σόνια είχε πάει σινεμά με μία φίλη της, όταν τηλεφώνησε μία συμμαθήτριά της για να ζητήσει πληροφορίες για ένα μάθημα της επόμενης μέρας. Τότε άνοιξα το ημερολόγιο της κόρης μου και… Σε κάθε σελίδα υπήρχε μία λίστα με όλα αυτά που έτρωγε κάθε μέρα και τη σημείωση των συνολικών θερμίδων. Καμία μέρα δεν ξεπερνούσε τα 400. Από κάτω, υπήρχε μία άλλη λίστα που έλεγε: Ώρα 8.00, βάρος 42 ,κιλά. Ώρα 14.00, βάρος 42 κιλά και 300 γραμμάρια. Ώρα 16.00, βάρος 42 κιλά και 150 γραμμάρια… Και κάπως έτσι συνεχιζόταν η λίστα μέχρι τα μεσάνυχτα. Φώναξα το σύζυγό μου και έτρεξα στην κουζίνα. Ψάχνοντας στη σακούλα των σκουπιδιών, βρήκα ένα ολόκληρο πακέτο ζαμπόν!
 
Ανορεξία. Πώς είναι δυνατόν να μην το είχα καταλάβει; Τηλεφώνησα στον οικογενειακό μας γιατρό, πριν επιστρέψει η Σόνια στο σπίτι. Θα της είχα επιτεθεί σίγουρα, αν δεν μου είχε εξηγήσει εκείνος ότι ο θυμός δεν χρησιμεύει σε τίποτα, όπως ούτε και οι ενοχές. ‘‘Η ανορεξία, που αποτελεί πραγματική ασθένεια, μπορεί να θεραπευτεί, όμως η Σόνια χρειάζεται την υποστήριξη, την αγάπη και την εμπιστοσύνη σας’’, είπε ο γιατρός. Την επόμενη μέρα, πήγαμε μαζί με το σύζυγό μου σε ένα κέντρο θεραπείας διατροφικών διαταραχών, που μας συνέστησε ο γιατρός. Η ομάδα των γιατρών, των διατροφολόγων και των ψυχοθεραπευτών μας είπε ότι θα μπορούσε να τη βοηθήσει και μας έδωσε χρήσιμες συμβουλές για το πώς έπρεπε να της συμπεριφερθούμε. Μας συμβούλεψαν να μιλάμε μαζί της όσο το δυνατόν περισσότερο. Χωρίς όμως να επικεντρωνόμαστε στο θέμα του φαγητού, αλλά σε εκείνη και στα συναισθήματά της. Για παράδειγμα, θα έπρεπε να τη ρωτάμε ‘‘Δεν είσαι ευτυχισμένη;’’ και όχι ‘‘Γιατί δεν έφαγες; Έχεις μείνει πετσί και κόκαλο!’’.
 
Ήρθε μία επανάσταση στη ζωή μας: συνειδητοποίησα ότι μέσα στην οικογένεια μιλούσαμε σπάνια για πολύ προσωπικά θέματα και δεν εμβαθύναμε ποτέ ιδιαίτερα στα συναισθήματά μας. Μετά από δύο μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων η Σόνια πήγαινε απρόθυμα στο κέντρο, άρχισε σταδιακά να θέλει να αλλάξει πορεία στη ζωή της. Τώρα πια είναι καλύτερα: είναι λιγότερο αδύνατη και πιο χαμογελαστή, και έχει συνειδητοποιήσει ότι έχει μία μητέρα που θα την αγαπάει πάντα γι’ αυτό που είναι’’.
 
Παρακολουθήστε το βάρος του παιδιού σας
 
Αν έχετε αρχίσει να υποπτεύεστε ότι το παιδί σας αντιμετωπίζει μία τέτοιου είδους διατροφική διαταραχή, τότε θα πρέπει αμέσως να αυξήσετε τα επίπεδα επιθεώρησης του βάρους του, και να δείτε πόσα κιλά έχει χάσει ήδη. Μην ξεγελιέστε βλέποντάς το να φοράει μπλούζες 2-3 νούμερα μεγαλύτερες από το δικό σας, ή πολλά ρούχα το ένα πάνω από το άλλο. Ωστόσο, αυτή η επιθεώρηση θα πρέπει να γίνει με πολύ διακριτικό τρόπο. Αν επιτεθείτε σε έναν έφηβο που υποφέρει από ανορεξία και του δείξετε ότι έχετε ανακαλύψει το μυστικό του, τότε δεν θα καταφέρετε τίποτα θετικό. Αν θέλετε να ρίξετε μια ματιά στο σώμα του, μπορείτε να πραγματοποιήσετε μία έφοδο-αστραπή μέσα στο μπάνιο την ώρα που απολαμβάνει το ντους του, εφευρίσκοντας μία πιστευτή δικαιολογία, όπως για παράδειγμα την αναζήτηση ενός φαρμάκου.
 
Μιλήστε με το παιδί σας, αλλά όχι για το φαγητό
 
Τη στιγμή που η υποψία σας αρχίζει να μετατρέπεται σε βεβαιότητα, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνετε είναι να έχετε στο μυαλό σας ότι η ανορεξία είναι μία ψυχική ασθένεια από κάθε άποψη. Ο ανορεκτικός έφηβος υποφέρει από έμμονες ιδέες και παραισθητικές φαντασιώσεις: για παράδειγμα, φοβάται ότι αν φάει πολύ, θα ‘‘εκραγεί’’. Μην πιστέψετε ότι θα μπορέσετε να τον βοηθήσετε, φωνάζοντάς του ή προσεγγίζοντάς τον με την απλή λογική, όπως ‘‘κινδυνεύεις να καταστρέψεις την υγεία σου’’ ή ‘‘έτσι όπως έχεις γίνει, δεν είσαι πια όμορφος’’: τέτοιες φράσεις θα τον κάνουν να επικεντρώσει όλη την προσοχή του στο σώμα του και το φαγητό, που ήδη το σκέφτεται 24 ώρες το 24ωρο.
 
Αντιθέτως, θα ήταν καλό να βελτιώσετε το διάλογο μεταξύ σας ‘’παρεκκλίνοντας’’ προς άλλα θέματα, κατά προτίμηση θέματα που μπορεί να του τονώσουν την αυτοεκτίμηση. Ρωτήστε τον για τα συναισθήματά του, τις επιθυμίες, του, τις ψυχικές του διαθέσεις, και συζητήστε μαζί του για το σχολείο, τους φίλους του και αυτά που τουλάχιστον στο παρελθόν αποτελούσαν τα ενδιαφέροντα και τα δυνατά σημεία του. Αυτό μπορείτε να το κάνετε και κατά τη διάρκεια των γευμάτων, τα οποία όμως θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο γαλήνια. Στο τραπέζι, θα πρέπει να αποφεύγετε σχόλια σχετικά με το πώς τρώει (ή δεν τρώει): είναι ενστικτώδη, αλλά μη-εποικοδομητικά. Αν παιδί σας υποφέρει από ανορεξία, θα πρέπει να νιώθει ότι αυτό που σκέφτεστε δεν είναι η διατροφική του συμπεριφορά (την οποία την σκέφτεται το ίδιο ούτως ή άλλως συνέχεια), αλλά το παιδί σας ως άτομο και αυτό που αποτελεί την πηγή της αρρώστια του, δηλαδή την έλλειψη αυτοεκτίμησης και τη δυσκολία αυτό-αποδοχής. Για να μπορέσετε να το βοηθήσετε ως γονείς, θα πρέπει να προσπαθήσετε να πάρετε από πάνω του τις ενοχές, που δεν χρησιμεύουν πουθενά και καταναλώνουν και τα τελευταία αποθέματα ενέργειά του, καθώς και το φόβο ότι δεν υπάρχει διέξοδος: το παιδί έχει ανάγκη να αισθανθεί ότι οι γονείς του πιστεύουν σε αυτό και στις ικανότητές του να γιατρευτεί.
 
Για τη θεραπεία, ζητήστε τη βοήθεια ειδικού
 
Το γεγονός ότι η ανορεξία είναι μία πραγματική ασθένεια, έχει μία ακόμη συνέπεια: για τη θεραπεία της, είναι απαραίτητη η επέμβαση ειδικών γιατρών. Ακριβώς όπως δεν μπορείτε να θεραπεύσετε μία βρογχοπνευμονία με ζεστό γάλα, έτσι και στην περίπτωση της ανορεξίας, τα αυτοσχέδια γιατροσόφια δεν φέρουν αποτέλεσμα. Το ιδανικό θα ήταν να δράσετε όπως η Νικολέτα, που απευθύνθηκε στον οικογενειακό της γιατρό και του ζήτησε τη διεύθυνση ενός κέντρου που να ειδικεύεται στις διατροφικές διαταραχές. Σε αυτά τα κέντρα, μία ομάδα ειδικών (γιατροί, διατροφολόγοι, ψυχοθεραπευτές) προσφέρουν στο άτομο που υποφέρει από ανορεξία μία ολοκληρωμένη υποστήριξη: ασχολούνται με τις οργανικές πλευρές της ασθένειας, αλλά και τις ψυχολογικές, καθότι και οι δύο είναι εξίσου σημαντικές. Όσο λάθος είναι να πιστεύει κανείς ότι η λύση αυτής της διαταραχής είναι η ανάκτηση του σωστού βάρους, άλλο τόσο λάθος είναι να στηρίζεται αποκλειστικά στην ψυχοθεραπεία. Θα πρέπει να τίθενται υπό έλεγχο οι βλάβες που προκαλούνται από την κακή διατροφή, αλλά και η ισορροπία ανάμεσα σε σώμα και πνεύμα.
 
Το πρόγραμμα της θεραπείας είναι εξατομικευμένο και σχεδιάζεται ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης. Οι στόχοι του προγράμματος γνωστοποιούνται τόσο στο πάσχον παιδί, όσο και στην οικογένειά του. Τις περισσότερες φορές, σύμφωνα με το πρόγραμμα, το παιδί θα πρέπει να ακολουθεί ψυχοθεραπεία, ατομικά ή σε ομάδα, και να επισκέπτεται τακτικά έναν διατροφολόγο. Έτσι, μπορεί να συνεχίσει κανονικά τη ζωή του, αλλά και τα μαθήματά του στο σχολείο. Σε άλλες περιπτώσεις όμως, συνίσταται το πρόγραμμα ‘‘day hospital’’: το παιδί περνάει μία ολόκληρη μέρα στο νοσοκομείο, αλλά επιστρέφει στο σπίτι του για τον βραδινό ύπνο. Αν η κατάσταση είναι πιο σύνθετη και η κακή διατροφή πιο σοβαρή, τότε ενδείκνυται η εισαγωγή σε νοσοκομείο.
 
Άλλες διατροφικές διαταραχές
 
§ Νευρική βουλιμία. Έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με την ανορεξία: κατά βάθος ο έφηβος αισθάνεται μία προσωπική δυσαρέσκεια και είναι πεπεισμένος ότι το σώμα αποτελεί το κλειδί για την αποδοχή των άλλων. Τη βουλιμία τη χαρακτηρίζουν οι συχνές παρορμητικές ‘‘κραιπάλες’’: όποιος υποφέρει από αυτή, καταβροχθίζει τάχιστα μία εντυπωσιακή ποσότητα φαγητού, νιώθοντας το αίσθημα της απόλυτης έλλειψης ελέγχου. Αμέσως μετά, οι ενοχές τον οδηγούν σε συμπεριφορές ‘‘αυτοτιμωρίας’’: επιβολή εμετού, χρήση καθαρκτικών, αποχή από το φαγητό, υπερβολική σωματική άσκηση. Θα πρέπει να σα μπουν υποψίες αν το παιδί σας έχει τη συνήθεια να σηκώνεται από το τραπέζι αμέσως μετά το φαγητό, για να πάει στην τουαλέτα (πιθανότατα πηγαίνει για να κάνει εμετό).
 
§ Διαταραχή ανεξέλεγκτης κατανάλωσης φαγητού. Συνδέεται συνήθως με προβλήματα παχυσαρκίας και προβλέπει παρορμητική κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού που, σε αντίθεση με την περίπτωση της βουλιμίας, δεν ακολουθείται από εμετό ή αποχή από το φαγητό, αλλά μόνο από τύψεις, ενοχές και κατάθλιψη. Όποιος υποφέρει από αυτή τη διαταραχή, αισθάνεται ότι δεν είναι σε θέση να ελέγξει την παρόρμησή του να τρώει περισσότερο από όσο πρέπει.
 
Ακόμα και τα παιδιά κινδυνεύουν
 
Τα τελευταία χρόνια, η ανορεξία παρουσιάζεται αυξημένη στους άντρες, τα παιδιά και τις ενήλικες γυναίκες. Πρόκειται για μία συνηθισμένη ασθένεια της σύγχρονης εποχής και προέρχεται από την κοινωνικο-πολιτιστική αντίληψη που ορίζει ότι ως κορυφαίο τρίπτυχο στη ζωή ενός ανθρώπου ‘‘επιτυχία-ομορφιά-αδύνατο σώμα’’. Οι γυναίκες συνεχίζουν να αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό θυμάτων: από αυτές ζητείται κυρίως να είναι όμορφες (και την ίδια στιγμή ικανές μητέρες και επιτυχημένες εργαζόμενες). Όμως, η δυσαρέσκεια σχετικά με το σώμα διαδίδεται και στους άντρες, οι οποίοι βομβαρδίζονται από διαφημιστικά σποτ που προβάλλουν μοντέλα με ασυνήθιστα σωματικά χαρακτηριστικά (ανοιχτούς ώμους, λεπτή μέση). Θύματα όμως είναι και τα μικρά παιδιά, που ανήκουν στη γενιά που έχει απορροφήσει τα κυρίαρχα αισθητικά πρότυπα και τις διαταραχές που σχετίζονται με αυτά: οι μητέρες τους μεταδίδουν ασυναίσθητα την εμμονή τους με το βάρος και τις δίαιτες, και τα κάνουν να πιστεύουν ότι είναι απαραίτητο να είναι αδύνατα.
 
Ο ρόλος των Μ.Μ.Ε.
 
Η τηλεόραση και τα περιοδικά προτείνουν συχνά ως ιδανικό γυναικείο πρότυπο ένα σώμα, μη-υγιές, ισχνό, σκελετικό. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν ορισμένες διατροφικές διαταραχές διαδίδονται γρήγορα, μεγάλη ευθύνη φέρουν και τα μίντια. Ωστόσο, το θέμα φαίνεται αρκετά περίπλοκο. Ο Ρίτσαρντ Γκόρντον, ένας από τους μεγαλύτερους ειδικούς των διατροφικών διαταραχών, τις χαρακτηρίζει ‘‘εθνικές παθολογικές καταστάσεις’’, γιατί εμφανίζονται μόνο σε ορισμένες κοινωνίες: συνήθως στις βιομηχανικές, όπου όμως η εξουσία των μίντια είναι ιδιαίτερα ισχυρή και καθορίζει τις προτιμήσεις και τη γνώμη του κοινού. Παρόλ’ αυτά, η ανορεξία και η βουλιμία είναι ασθένειες που καθορίζονται από πολλούς παράγοντες: πέρα από τις κοινωνικο-πολιτιστικές καταστάσεις, σημαντικό ρόλο παίζει η ψυχολογική αδυναμία του ατόμου, καθώς και το οικογενειακό περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει.

Share:Ask!BlinkBits!Blinklist!Blogmarks!BlogRolling!Cannotea!Del.icio.us!Digg!Diigo!DZone!Free and Open Source Software NewsFacebook!Fark!Faves!FeedMeLinks!Furl! GodSurfer!Google!linkaGoGo!Live!Ma.gnolia!Maple!Mister-Wong!Mixx!MyLinkVault!MySpace!Netscape!Netvouz!Newsvine!RawSugar!Reddit!ShoutWire!Simpy!Slashdot!Smarking!
Spurl!Squidoo!StumbleUpon!Swik!Tailrank!Technorati!Wists!

Evexia-Banner-peristeri
koumpi p-peristeri
koumpi p-aigaleo
koumpi p-xaidari
koumpi p-ilion
koumpi p-petroupoli
koumpi p-nikaia
Metrocity banner1